Hỏi đáp: Mụn dậy thì có những thể nào, có tự hết không?

Chào bác sĩ. Con trai tôi năm nay 15 tuổi và hiện cháu đang có rất nhiều mụn trứng cá. Mụn mọc ở vùng mặt, tập trung nhiều ở trán và hai bên hàm. Ngoài ra, vùng lưng của cháu cũng có khá nhiều mụn. Qua tìm hiểu thì tôi được biết đây là mụn trứng cá ở tuổi dậy thì. Vậy xin hỏi bác sĩ mụn dậy thì có những thể nào và tình trạng này có tự hết được không?

Hải Hà (Hưng Yên)

Chào chị Hải Hà. Lời đầu tiên, phòng khám da liễu thẩm mỹ Thái Hà xin chúc chị và gia đình luôn luôn mạnh khoẻ, hạnh phúc. Liên quan đến tình trạng mụn dậy thì mà con chị đang gặp phải, các bác sĩ chuyên khoa của phòng khám xin đưa ra những tư vấn như sau:

Mụn dậy thì là gì?

Mụn dậy thì hay mụn trứng cá dậy thì là tình trạng cơ thể nổi mụn trứng cá ở trong giai đoạn dậy thì. Theo các số liệu thống kê, có đến 80% thanh thiếu niên gặp tình trạng mụn trứng cá dậy thì. Và đây là bệnh da liễu có tính phổ biến, nó lành tính và có thể cải thiện theo thời gian.

Sau đây là một số đặc điểm của mụn dậy thì:

1. Thời gian xuất hiện: Xuất hiện ở cả nam và nữ giới. Thường bắt đầu trong độ tuổi 12 – 18 và có những trường hợp kéo dài đến cả tuổi trưởng thành.
2. Vị trí xuất hiện: Mụn thường mọc ở vùng da tiết nhiều dầu (tập trung nhiều tuyến bã nhờn) như mặt (đặc biệt là trán, mũi, cằm), lưng, ngực và vai.
3. Hình thái mụn: Đa dạng, có thể xuất hiện dưới nhiều dạng như: mụn đầu trắng, mụn đầu đen, mụn viêm, mụn mủ hoặc mụn nang…
4. Nguyên nhân chính: Do thay đổi nội tiết tố trong giai đoạn dậy thì khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh gây bít tắc nang lông. Thêm vào đó là sự phát triển không kiểm soát của vi khuẩn P. acnes.
5. Mức độ ảnh hưởng: Mụn dậy thì không nguy hiểm đến sức khoẻ, nhưng có thể gây tự ti, mất thẩm mỹ và để lại sẹo hoặc thâm nếu chăm sóc không đúng cách.

Nguyên nhân gây ra mụn dậy thì

Nguyên nhân chính gây ra tình trạng mụn trứng cá ở độ tuổi dậy thì là do sự rối loạn nội tiết tố trong cơ thể. Do đó, mụn dậy thì thường là mụn trứng cá nội tiết. 

Khi cơ thể bị rối loạn nội tiết, hormone androgen tăng cao làm kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh. Tình trạng tăng tiết dầu diễn ra sẽ gây ra tình trạng bít tắc lỗ chân lông và tạo điều kiện cho vi khuẩn P. acnes phát triển.

Ngoài sự rối loạn nội tiết, mụn dậy thì có thể phát triển mạnh hơn và khó kiểm soát hơn do các yếu tố tác động sau:

• Thói quen sinh hoạt: Thức khuya, ngủ không đủ giấc, căng thẳng kéo dài, hoặc thường xuyên chạm tay lên mặt khiến da dễ bị viêm và nổi mụn.
• Thói quen ăn uống: Chế độ ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế, đồ chiên rán, thức ăn nhanh hoặc đồ ngọt (trà sữa), sữa bò có thể làm tăng tiết bã nhờn, gây bít tắc lỗ chân lông.
• Môi trường sống ô nhiễm: Bụi bẩn, khói xe, ô nhiễm không khí bám trên da làm lỗ chân lông tắc nghẽn và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Thói quen chăm sóc da: Không rửa mặt đúng cách, lạm dụng mỹ phẩm, dùng sản phẩm không phù hợp với loại da hoặc chứa cồn, hương liệu… đều có thể khiến mụn nặng hơn.
• Ảnh hưởng về tâm lý: Học sinh thường sẽ có nhiều áp lực trong học tập, thi cử dẫn đến việc nổi mụn ở trong độ tuổi dậy thì. Bởi căng thẳng sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến bã nhờn.
• Các đặc điểm về giới tính: Ở nam giới, mụn thường xuất hiện nhiều hơn do lượng hormone androgen cao hơn, khiến da tiết nhiều dầu. Trong khi nữ giới cũng sẽ bị mụn nội tiết và sẽ nặng hơn ở thời kỳ kinh nguyệt.

Mụn dậy thì có những thể nào?

Mụn trứng cá tuổi dậy thì tồn tại dưới nhiều thể khác nhau. Một người có thể bị đồng thời nhiều loại mụn trứng cá, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ làn da và thẩm mỹ da liễu.

Sau đây là bảng tổng hợp các thể mụn dậy thì thường gặp nhất và các dấu hiệu đặc trưng. Phụ huynh có thể dựa vào đây để chủ động giúp con em mình thăm khám và điều trị hiệu quả.

Nói chung thì mụn dậy thì cũng sẽ tồn tại ở hai dạng mụn không viêm và mụn viêm. Nếu không điều trị sớm và đúng cách thì từ mụn không viêm sẽ chuyển sang mụn viêm, gây ảnh hưởng đến cấu trúc da, làm tăng nguy cơ sẹo xấu.

Mụn ở tuổi dậy thì có tự khỏi không?

Mụn ở tuổi dậy thì có thể tự khỏi nhưng sẽ mất nhiều thời gian. Trong lúc này, mụn có thể phát triển lan rộng, gây viêm da và từ đó khiến thanh thiếu niên phải đối mặt với nguy cơ bị sẹo, thâm mụn. 

Tuỳ theo từng mức độ của mụn mà phụ huynh và thanh thiếu niên có thể lựa chọn các phương án điều trị phù hợp.

Nếu mụn chỉ ở mức nhẹ (mụn đầu đen, đầu trắng), có thể điều trị tại nhà thông qua việc xây dựng thói quen chăm sóc da khoa học, thay đổi các thói quen ăn uống và sinh hoạt thiếu lành mạnh. Cùng với đó là sử dụng các phương pháp điều trị tại chỗ với thuốc bôi chứa BHA, AHA, niacinamide hoặc retinoid nồng độ thấp… để kiểm soát tình trạng mụn dậy thì.

Nếu mụn ở mức độ trung bình đến nặng (mụn viêm, mụn mủ hoặc mụn bọc kéo dài), phụ huynh nên đưa trẻ đến bác sĩ da liễu để được thăm khám và hướng dẫn điều trị đúng cách. 

• Đánh giá mức độ mụn và nguyên nhân cụ thể, bao gồm yếu tố nội tiết hoặc cơ địa da.
• Kê đơn thuốc phù hợp: có thể gồm thuốc bôi chứa kháng sinh, retinoid, benzoyl peroxide, hoặc thuốc uống điều hòa hormone, tùy tình trạng.
• Hướng dẫn quy trình chăm sóc da chuẩn y khoa, kết hợp điều trị tại phòng khám khi cần (như lấy nhân mụn, chiếu ánh sáng xanh, peel da nhẹ…).

Lưu ý quan trọng, không nên tự ý nặn mụn, dùng thuốc bôi không rõ nguồn gốc, hay các sản phẩm “trị mụn cấp tốc”. Việc tự điều trị tại nhà nếu không đúng có thể khiến mụn nặng hơn, hình thành sẹo lõm hoặc thâm khó chữa và làm hỏng da vĩnh viễn.

Kết luận: Mụn dậy thì là tình trạng da liễu phổ biến và hầu như ai cũng từng gặp phải trong giai đoạn trưởng thành. Theo thống kê, có đến 80% thanh thiếu niên trên toàn cầu trải qua tình trạng này ở nhiều mức độ khác nhau. Dù là bệnh lý lành tính, mụn dậy thì vẫn có thể ảnh hưởng lớn đến tâm lý, sự tự tin và thẩm mỹ da nếu không được chăm sóc đúng cách.

Thông thường, mụn có thể tự cải thiện sau vài năm khi nội tiết tố ổn định. Tuy nhiên, việc điều trị và chăm sóc da sớm, khoa học đóng vai trò quan trọng giúp kiểm soát tình trạng mụn, hạn chế viêm, ngừa sẹo thâm và duy trì làn da khỏe mạnh.

Nếu quý phụ huynh hay các bạn thiếu niên đang lo lắng về tình trạng mụn dậy thì và chưa biết làm cách nào để kiểm soát, hãy chủ động đặt hẹn thăm khám (online hoặc trực tiếp) với bác sĩ tại Phòng khám Dr.thaiha. Chúng tôi sẽ giúp bạn tìm ra phác đồ điều trị an toàn và hiệu quả nhất. Trân trọng!

• 5:13 Chiều 10/11/2025
• 228 lượt xem
• Administrator