Sẹo lồi ngứa: Nguyên nhân, cơ chế và cách điều trị hiệu quả

Sẹo lồi thường phát triển vượt qua ranh giới của tổn thương nên sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến thẩm mỹ. Chưa dừng lại ở đó, sẹo lồi còn gây ra các dấu hiệu cơ năng như đau, ngứa và làm gián đoạn vận động của cơ thể. Tuy nhiên, các dấu hiệu sẹo lồi ngứa lại bị bỏ qua một cách đáng tiếc. Cùng Phòng khám da liễu thẩm mỹ Thái Hà tìm hiểu về tình trạng sẹo lồi gây ngứa và cách điều trị hiệu quả qua bài viết sau đây.

Sẹo lồi là gì? Đặc điểm sẹo lồi

Sẹo lồi là dạng sẹo xấu được hình thành sau tổn thương da (chấn thương, phẫu thuật, mụn trứng cá…). Sự phát triển của sẹo lồi có liên quan đến sự tăng sinh collagen ở giai đoạn lành thương. Collagen tăng đột biến khiến cho da bị đẩy lên cao hơn so với bề mặt và sẹo phát triển rộng hơn ranh giới tổn thương ban đầu.

Sẹo lồi có thể hình thành ở mọi vị trí trên cơ thể, với các đặc điểm sau:

• Đậm màu và nổi cao: Sẹo thường đỏ, hồng hoặc nâu hơn so với vùng da xung quanh, bề mặt cứng và nhô lên trên mức da bình thường.
• Lan ra ngoài ranh giới tổn thương ban đầu: Khác với sẹo bình thường, sẹo lồi không giới hạn ở vết thương mà có xu hướng lan rộng ra các vùng da xung quanh.
• Có thể gây ngứa, đau hoặc căng da: Một số sẹo lồi còn kèm theo cảm giác khó chịu như ngứa, nóng rát hoặc đau khi chạm vào.
• Phát triển chậm nhưng kéo dài: Sẹo lồi không xuất hiện ngay lập tức mà thường hình thành trong vài tuần đến vài tháng sau khi da bị tổn thương, và có thể tồn tại lâu dài nếu không được điều trị.
• Hình dạng đa dạng: Sẹo có thể xuất hiện dưới dạng u tròn, bầu dục hoặc thậm chí có đường viền không đều, tùy thuộc vào vùng da và mức độ tăng sinh collagen.

Sẹo lồi ngứa kéo dài do tăng sinh collagen quá mức và phản ứng viêm mạn tính

Sẹo lồi bị ngứa có phổ biến không?

Khi nhắc đến sẹo lồi, hầu hết bệnh nhân chỉ quan tâm đến vấn đề thẩm mỹ mà bỏ qua các dấu hiệu căng năng. Trong đó, tình trạng sẹo lồi ngứa rát phổ biến với các dữ liệu ghi nhận như sau:

• Tại Châu Phi: có 67% bệnh nhân bị ngứa liên quan đến sẹo lồi (nghiên cứu được thực hiện trên 102 bệnh nhân)
• Cũng tại Châu Phi: có đến 95 % bệnh nhân bị ngứa liên quan đến sẹo lồi có ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. (nghiên cứu được thực hiện trên 102 bệnh nhân).
• Ở Hà Lan: có 71% bệnh nhân sẹo lồi bị ngứa mức độ vừa phải trở lên, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. (Nghiên cứu thực hiện trên 106 bệnh nhân sẹo lồi).

Những số liệu trên chưa thể thống kê đầy đủ tình trạng sẹo lồi bị ngứa. Tuy nhiên, nó đã chứng minh rằng ngứa là dấu hiệu cơ năng phổ biến với bệnh nhân sẹo lồi và nó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sống. Do đó, điều trị sẹo lồi sẽ không chỉ tập trung và thẩm mỹ mà còn phải kiểm soát các dấu hiệu cơ năng.

Cơ chế ngứa trong sẹo lồi

Lý giải nguyên nhân sẹo lồi ngứa ngáy khó chịu, các bác sĩ chuyên khoa tại phòng khám da liễu thẩm mỹ Thái Hà xin cho biết: Ngứa ở sẹo lồi không chỉ đơn thuần là kích ứng da mà liên quan đến các phản ứng miễn dịch – thần kinh phức tạp. Và hiện cơ chế ngứa trong sẹo lồi vẫn chưa được xác định một cách chính xác. Tuy nhiên, sẽ có một số các vấn đề cần quan tâm như phản ứng viêm của cơ thể, sự xuất hiện của các chất trung gian…

Cụ thể như sau:

Phản ứng viêm kéo dài

Sẹo lồi chứa nhiều tế bào viêm như mast cell, đại thực bào và lymphocyte. Các tế bào này tiết ra nhiều histamine và các chất trung gian gây viêm khác, dẫn đến kích thích đầu dây thần kinh cảm giác.

Trong đó, Histamine là chất gây ngứa chính, khiến người bệnh cảm thấy râm ran hoặc châm chích quanh vùng sẹo.

Ngoài ra, quá trình viêm kéo dài cũng thúc đẩy tăng sinh collagen, làm sẹo nhô cao và cứng hơn, góp phần duy trì cảm giác ngứa.

Tăng hoạt động các sợi thần kinh 

Quá trình hình thành sẹo lồi làm mô sẹo phát triển dày và chèn ép các đầu dây thần kinh nhỏ trong da.

Sự chèn ép kéo dài khiến các sợi thần kinh dễ bị kích thích. Chính nó sẽ tạo ra cảm giác ngứa dai dẳng, ngay cả khi không có tác nhân bên ngoài.

Các chất trung gian sinh học thúc đẩy ngứa

Một số cytokine và protein đặc biệt liên quan đến phản ứng viêm và tăng sinh mô sẹo cũng kích hoạt cảm giác ngứa:

• IL‑4 và IL‑13: thúc đẩy phản ứng miễn dịch kiểu Th2, liên quan đến viêm và ngứa.
• Periostin: một protein ngoại bào, thúc đẩy tăng sinh collagen đồng thời kích hoạt các thụ thể thần kinh gây ngứa.

Các yếu tố kể trên sẽ tạo thành một vòng tuần hoàn: viêm → tăng collagen → kích thích thần kinh → ngứa → viêm, khiến sẹo lồi khó cải thiện và gây khó chịu lâu dài.

Tình trạng sẹo lồi bị ngứa thường gặp ở vùng ngực, vai và dái tai sau tổn thương da

Sẹo lồi ngứa có ảnh hưởng gì không?

Ngứa trong sẹo lồi là kết quả của sự phối hợp giữa viêm mạn tính, tăng sinh mô sẹo, chèn ép thần kinh và các chất trung gian sinh học. Mặc dù ngứa hiếm khi gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe, nhưng nó có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống của người bệnh:

• Ngứa nhiều làm ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.
• Gây ra tình trạng mất ngủ, ngủ không ngon giấc.
• Cơ thể khó chịu kéo dài dẫn đến áp lực tâm lý, mệt mỏi.
• Sẹo lồi và ngứa ở vùng khớp làm ảnh hưởng đến vận động.
• Sẹo lồi có nguy cơ phát triển lớn hơn nếu không được kiểm soát tốt…

Yếu tố làm sẹo lồi ngứa nhiều hơn

Sẽ có một vài các yếu tố kích thích làm gia tăng dấu hiệu ngứa ngáy, khó chịu ờ vùng sẹo lồi. Bao gồm:

• Các vấn đề về cơ địa: Một số người có cơ địa sẹo lồi nhạy cảm, dễ tăng sinh collagen và dễ bị kích thích thần kinh.
• Da quá nhạy cảm: Người có da nhạy cảm, dễ viêm hoặc tiền sử dị ứng thường cảm thấy ngứa mạnh hơn ở vùng sẹo.
• Tác động cơ học: Quần áo bó sát, cọ xát hoặc va chạm với vật cứng có thể kích thích các đầu dây thần kinh trong sẹo, khiến ngứa gia tăng.
• Vận động cơ thể: Các hoạt động vận động mạnh hoặc tập thể thao làm mồ hôi tiết ra, tăng ma sát trên sẹo, cũng gây ngứa nhiều hơn.
• Ảnh hưởng từ môi trường: Nhiệt độ cao, thời tiết nóng ẩm có thể làm da sưng và mồ hôi tiết ra nhiều, tăng nguy cơ ngứa.
• Hoá mỹ phẩm: Tiếp xúc với hóa chất, mỹ phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc da không phù hợp có thể kích ứng sẹo và gây ngứa.
• Chế độ dinh dưỡng: Nếu cơ thể nhạy cảm với một số loại hải sản, trứng, đậu nành,… có thể làm phản ứng viêm gia tăng, kích thích ngứa.

Cách điều trị sẹo lồi ngứa

Kiểm soát ngứa sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân bị sẹo lồi. Tuỳ theo từng tình trạng sẹo mà bác sĩ chuyên khoa sẽ đưa ra phác đồ điều trị chuẩn y khoa. 

Sẹo lồi phát triển vượt ranh giới vết thương ban đầu, gây ngứa và khó chịu dai dẳng

Các phương pháp điều trị sẹo lồi sau phẫu thuật bị ngứa đang được áp dụng phổ biến nhất gồm:

Corticosteroid điều trị sẹo lồi

Corticosteroid là thuốc chống viêm mạnh, giúp ức chế các cytokine gây ngứa như IL‑31 và giảm sản xuất collagen quá mức trong sẹo lồi.

• Ưu điểm: Giảm ngứa nhanh, làm sẹo mềm và mỏng dần.
• Phù hợp với: Người có sẹo lồi mới hình thành, ngứa nhiều, sẹo dày hoặc cứng.

Gel/silicone dùng ngoài sẹo

Gel hoặc miếng silicone tác động trực tiếp lên bề mặt sẹo, giúp kiểm soát  fibroblast, giảm tăng sinh collagen và ngăn sẹo phát triển thêm.

• Ưu điểm: Dễ sử dụng, an toàn, không đau, có thể dùng lâu dài.
• Phù hợp với: Sẹo lồi nhỏ, mới hoặc đang trong giai đoạn ổn định, muốn giảm ngứa nhẹ và phòng ngừa sẹo lan rộng.

Tiêm 5‑FU hoặc Bleomycin

Đây là thuốc những chống phân chia tế bào hiệu quả, thuốc sẽ được tiêm trực tiếp vào sẹo để giảm hoạt động của fibroblast, từ đó làm sẹo mềm hơn và giảm ngứa.

• Ưu điểm: Hiệu quả với sẹo cứng, dày, sẹo tái phát sau điều trị khác.
• Phù hợp với: Người có sẹo lồi lâu năm, sẹo cứng, không đáp ứng tốt với corticosteroid.

Áp lạnh sẹo lồi (Cryotherapy)

Sử dụng nitơ lỏng hoá lỏng ở nhiệt độ cực thấp để để làm lạnh mô sẹo, phá hủy tế bào sừng và làm giảm kích thích các đầu dây thần kinh gây ngứa.

• Ưu điểm: Giảm nhanh cảm giác ngứa, sẹo co lại, phù hợp với sẹo nhỏ và cứng.
• Phù hợp với: Người có sẹo lồi nhỏ, ngứa nhiều, hoặc sẹo ở vùng dễ can thiệp áp lạnh.

Thuốc kiểm soát tín hiệu thần kinh

Có thể sử dụng Gabapentin, Pregabalin… Những thuốc này giúp giảm cảm giác ngứa do tổn thương hoặc kích thích thần kinh trong sẹo lồi.

• Ưu điểm: Giảm ngứa trong các trường hợp đã thử các phương pháp tại chỗ không hiệu quả.
• Phù hợp với: Người có sẹo lồi gây ngứa dai dẳng, ngứa lan rộng hoặc kèm đau, ngứa do tổn thương thần kinh.

Lưu ý, không có phác đồ điều trị chung cho bệnh nhân sẹo lồi. Để nâng cao hiệu quả điều trị sẹo lồi ngứa có thể phối hợp nhiều phương pháp để có được kết quả tốt nhất và lâu dài nhất.

Điều trị sẹo lồi ngứa đúng cách giúp cải thiện thẩm mỹ và hạn chế tái phát

Một số câu hỏi liên quan đến sẹo lồi ngứa da

• Ngứa sẹo lồi có tự hết không?

Ngứa thường không tự hết nếu sẹo vẫn đang phát triển. Kiểm soát viêm và tăng collagen giúp giảm ngứa hiệu quả.

• Sẹo lồi ngứa có nguy hiểm không?

Ngứa khi bị sẹo lồi hiếm khi gây nguy hiểm về sức khỏe nhưng có thể ảnh hưởng giấc ngủ, sinh hoạt và tâm lý.

• Ngứa sẹo lồi có làm sẹo lan rộng không?

Có thể lan rộng. Gãi nhiều hoặc kích thích sẹo lồi có thể làm sẹo dày hơn và lan rộng ra ngoài ranh giới ban đầu.

• Sẹo lồi ngứa thường xuất hiện ở đâu trên cơ thể?

Có thể xuất hiện ở mọi vị trí, phổ biến nhất là vai, ngực, lưng và khớp gối hay các vùng chịu tác động ngoại lực nhiều.

• Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Nếu ngứa kéo dài, sẹo dày cứng, sưng đỏ, đau hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, hãy đến bác sĩ da liễu để được điều trị chuyên khoa.

Để được tư vấn chi tiết về điều trị sẹo lồi ngứa, hãy liên hệ ngay Phòng khám da liễu thẩm mỹ Thái Hà. Phòng khám sẽ đánh giá tình trạng sẹo và đưa ra phác đồ điều trị chuẩn y khoa. Trân trọng!

• 9:47 Sáng 04/03/2026
• 19 lượt xem
• Administrator