Sẹo co kéo do bỏng và cách điều trị hiệu quả

Sẹo co kéo do bỏng không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn giảm vận động. Sẹo bỏng co kéo trên vùng da bị bỏng nặng, bỏng sâu (độ III–IV), khi mô da bị tổn thương nghiêm trọng và quá trình lành thương tạo ra mô xơ cứng, mất tính đàn hồi. Điều trị sẹo sớm sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống.

Sẹo co kéo do bỏng là gì?

Sẹo co kéo hay sẹo co rút là một loại sẹo xấu có liên quan đến các tổn thương da nghiêm trọng. Trong đó, các vết bỏng độ III–IV có nguy cơ bị co kéo rất cao. Những vết sẹo này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Các trường hợp dễ bị sẹo co kéo do bỏng gồm:

Bỏng độ III: Do da bị phá hủy hoàn toàn, cơ thể phải tự tái tạo bằng mô xơ  từ đó sẽ hình thành sẹo xơ cứng, dễ co rút.

• Tổn thương toàn bộ lớp thượng bì và trung bì
• Có thể lan xuống mô mỡ dưới da
• Da trắng bệch, nâu sẫm hoặc cháy đen
• Thường mất cảm giác do tổn thương dây thần kinh

Bỏng độ IV: Đây là mức độ bỏng nặng nhất và có thể ảnh hưởng đến tính mạnh con người. Nếu cứu sống thì sẽ để lại sẹo.

• Tổn thương xuyên qua da.
• Lan đến cơ, gân, thậm chí xương.
• Thường do điện giật, cháy nổ lớn.

Mọi nguyên nhân gây bỏng đều có thể để lại sẹo co kéo trên cơ thể. Tuy nhiên, phổ biến nhất sẽ là bỏng điện giật, bỏng cháy nổ lớn, bỏng do hoá chất (acid) và bỏng nước hoặc dầu mỡ với nhiệt độ cao.

Bỏng trung bì và hạ bì da dễ dẫn đến tình trạng sẹo co kéo

Cơ chế hình thành sẹo co kéo do bỏng

Sẹo co kéo do bỏng hình thành với cơ chế sau:

Da bị tổn thương bỏng

Các tác nhân gây bỏng sẽ làm cho toàn bộ lớp thượng bì và trung bì bị phá hủy. Lúc này, mạng lưới collagen, elastin và mạch máu bị tổn thương nghiêm trọng. Tế bào biểu mô không còn khả năng tự tái tạo hoàn chỉnh.

Kết quả: Da không thể lành theo cơ chế tái tạo tự nhiên mà buộc phải lành bằng mô sẹo xơ.

Hình thành mô hạt và tăng sinh collagen quá mức

Sau giai đoạn viêm, cơ thể bắt đầu tăng sinh nguyên bào sợi (fibroblast). Khi này, quá trình sản xuất collagen sẽ được thúc đẩy để lấp đầy khoảng trống mô bị mất

Kết quả: Collagen lại gia tăng đột biến và sắp xếp không theo cấu trúc sinh lý ban đầu. Đây chính là nguyên nhân khiến cho mô sẹo mất tính đàn hồi. Đây là nền tảng tạo nên mô sẹo dày, cứng.

Co rút vết thương và xơ hoá cố định

Ở giai đoạn tiếp theo, các vết sẹo sẽ bị co rút do sự xuất hiện của các tế bào myofibroblast. Các tế bào này có khả năng co kéo tương tự tế bào cơ trơn.

Kết quả: Xung quanh sẹo sẽ bị kéo lại gần nhau, làm giảm diện tích tổn thương. Lâu dần, mô sẹo bám chặt vào lớp mô sâu bên dưới và làm giảm hoặc mất hoàn toàn độ đàn hồi

Vị trí dễ bị ảnh hưởng

Sẹo co kéo có thể xuất hiện trên nền các vết bỏng độ III – IV và đôi khi có thể là cả độ II nếu như không được chăm sóc cẩn thận. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ cao  hơn ở các vị trí cơ thể sau:

• Khớp (khuỷu tay, cổ tay, đầu gối);
• Cổ, vai;
• Bàn tay, bàn chân…

Theo bác sĩ chuyên khoa, một số trường hợp bị bỏng nhẹ hơn cũng có thể gây co rút da. Nguyên nhân là do tổn thương nằm ở vị trí đặc biệt, có tính nhạy cảm cao như: Mí mắt, ngón tay và các vùng quanh khớp…

Ảnh hưởng của sẹo co kéo do bỏng

Trước hết các vết sẹo co kéo nói chung và sẹo co kéo do bỏng sẽ ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Vùng bị sẹo bị co rút da, biến dạng với nhiều mức độ  khác nhau sẽ khiến cho bệnh nhân cảm thấy thiếu tự tin vào chính mình.

Khi sẹo co kéo nằm ở các vị trí như cổ, vai, khuỷu tay, bàn tay, đầu gối… tình trạng co rút có thể khiến người bệnh:

• Khó duỗi thẳng hoặc gập khớp hoàn toàn.
• Đau khi vận động, tâm lý sợ hãi.
• Ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Trẻ em có thể bị ảnh hưởng đến quá trình phát triển xương khớp.
• Giảm chất lượng cuộc sống nghiêm trọng…

Theo thời gian, nếu không được can thiệp đúng cách, sẹo co kéo do bỏng sẽ bị xơ hoá mạnh mẽ. Sẹo càng cứng và siết chặt mô xung quanh. Lúc này việc điều trị sẽ khó đạt hiệu quả, lãng phí thời gian và tiền bạc.

Sẹo co kéo hình thành do quá trình lành thương quá mức, làm da mất độ đàn hồi tự nhiên

Hướng xử lý và điều trị sẹo co kéo do bỏng

Sẹo co kéo sau bỏng cần được can thiệp theo từng giai đoạn, ưu tiên phục hồi chức năng song song với cải thiện thẩm mỹ. 

Dưới đây là các phương pháp thường được áp dụng:

• Băng ép hoặc áo ép chuyên dụng

Tạo áp lực ổn định lên mô sẹo, giảm tăng sinh mạch máu và mô xơ. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với sẹo diện rộng, cần duy trì nhiều giờ mỗi ngày (theo chỉ định bác sĩ).

• Nẹp chỉnh hình

Được thiết kế riêng theo vị trí sẹo nhằm giữ khớp ở tư thế tối ưu, đặc biệt cần thiết với sẹo ở cổ, bàn tay, khuỷu tay, đầu gối. Sau đó cần theo dõi trong thời gian da.

• Tiêm nội tổn thương điều trị sẹo

Bao gồm tiêm Corticosteroid giúp ức chế sản xuất collagen quá mức, giảm viêm và làm mềm mô xơ. Và tiêm 5-Fluorouracil (5-FU) (thường phối hợp với corticosteroid) nhằm tăng hiệu quả ức chế tăng sinh xơ và hạn chế tái phát.

• Laser điều trị sẹo co kéo do bỏng

Bao gồm các công nghệ Laser Fractional CO₂ hoặc laser vi điểm. Phương pháp này sẽ giúp tạo tổn thương vi điểm có kiểm soát, kích thích tái cấu trúc collagen, cải thiện độ đàn hồi của da.

Tuy nhiên, các phương pháp điều trị sẹo co kéo trên thường sẽ bị hạn chế về hiệu quả. Thường thì với tình trạng sẹo co kéo do bỏng sâu và rộng sẽ phải can thiệp ngoại khoa. Bệnh nhân cần đến bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và thực hiện phẫu thuật chỉnh hình sẹo.

Phẫu thuật thường được chỉ định khi điều trị bảo tồn không còn hiệu quả. Sau mổ vẫn cần kết hợp vật lý trị liệu và chăm sóc chống tái sẹo. Bác sĩ sẽ cắt bỏ hoặc rạch giải phóng dải xơ co kéo, có thể kết hợp ghép da hoặc tạo hình vạt da để che phủ vùng thiếu hụt.

Theo bác sĩ chuyên khoa, giải pháp tốt nhất để phòng tránh sẹo co kéo do bỏng chính là không để da bị bỏng ngay từ đầu. Bởi một khi tổn thương đã ăn sâu đến lớp trung bì/ hạ bì, nguy cơ hình thành mô xơ và co rút gần như khó tránh khỏi, dù có điều trị tích cực sau đó.

Sẹo co kéo không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn tác động đến chức năng vận động

Nếu không may bị bỏng, cần xử lý kịp thời để hạn chế tố đa tổn thương theo hướng dẫn sau:

• Làm mát vùng bỏng bằng nước sạch mát (không dùng đá trực tiếp).
• Không bôi kem đánh răng, mỡ trăn hay các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng.
• Che phủ nhẹ nhàng và đến cơ sở y tế nếu bỏng diện rộng, sâu hoặc ở vị trí quan trọng (mặt, cổ, khớp).

Phòng sẹo luôn dễ hơn chữa sẹo co kéo. Chủ động bảo vệ làn da trước nguy cơ bỏng chính là bước đầu tiên để tránh những di chứng sẹo co kéo lâu dài. Đừng quên liên hệ với phòng khám da liễu thẩm mỹ Thái Hà nếu bạn đang muốn thăm khám và điều trị các vết sẹo xấu trên cơ thể nhé!

• 9:15 Sáng 24/02/2026
• 12 lượt xem
• Administrator