Sẹo co kéo ngón tay: Nguyên nhân và cách điều trị

Sẹo co kéo ngón tay là tình trạng sẹo bệnh lý gây biến dạng và hạn chế vận động bàn tay. Không giống các loại sẹo thông thường, sẹo co kéo có xu hướng tiến triển nặng dần theo thời gian nếu không được xử lý đúng cách. Việc hiểu rõ đặc điểm hình thái, nguyên nhân và phương pháp điều trị sẽ giúp người bệnh lựa chọn hướng can thiệp phù hợp, hạn chế di chứng lâu dài.

Đặc điểm hình thái của sẹo co kéo ngón tay

Sẹo co kéo ngón tay có những biểu hiện đặc trưng cả về cấu trúc mô học lẫn biểu hiện lâm sàng. Việc đánh giá đúng đặc điểm hình thái giúp bác sĩ xác định mức độ tổn thương và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Hình dạng bề mặt sẹo

Về mặt lâm sàng, bề mặt sẹo co kéo có thể quan sát và sờ thấy những thay đổi rõ rệt so với vùng da lành xung quanh. Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Bề mặt sẹo dày và xơ cứng rõ rệt: Khi sờ vào có thể cảm nhận được độ chắc bất thường do sự tăng sinh collagen quá mức và mất cấu trúc sợi đàn hồi tự nhiên của da.
• Màu sắc thay đổi theo giai đoạn phát triển: Ở giai đoạn sẹo còn hoạt động, vùng sẹo thường có màu đỏ hoặc hồng do tăng sinh mạch máu; khi sẹo trưởng thành, màu có thể chuyển sang sậm hơn hoặc nhạt hơn so với da bình thường.
• Giảm tính đàn hồi và độ di động: Khi kéo nhẹ vùng da quanh sẹo, có thể thấy mô sẹo ít di động và không co giãn linh hoạt như da lành, cho thấy tình trạng xơ hóa đang chiếm ưu thế.

Tình trạng sẹo co kéo ngón tay sau chấn thương làm ngón tay cong quắp, khó thực hiện động tác cầm nắm

Co rút theo trục ngón tay

Một đặc điểm quan trọng của sẹo co kéo ngón tay là xu hướng co rút dọc theo chiều vận động của ngón. Tình trạng này có thể biểu hiện qua:

• Chiều dài da bị rút ngắn đáng kể: Mô sẹo co lại theo thời gian khiến vùng da tổn thương không còn đủ độ giãn để đáp ứng vận động sinh lý của khớp.
• Ngón tay bị cong hoặc lệch trục: Tùy vị trí sẹo, ngón tay có thể bị kéo cong về phía lòng bàn tay hoặc nghiêng sang một bên, gây biến dạng rõ rệt về hình thái.
• Tình trạng co kéo tăng dần nếu không can thiệp: Lực co rút của mô xơ có xu hướng mạnh lên theo thời gian, đặc biệt khi ngón tay thường xuyên vận động.

Dính mô sâu và ảnh hưởng tới vận động

Sẹo co kéo không chỉ dừng lại ở lớp da nông mà còn có thể lan xuống các lớp mô sâu, làm phức tạp quá trình điều trị. Tình trạng này có thể được nhận biết qua:

• Dính vào lớp mô dưới da: Mô sẹo mất khả năng trượt tự nhiên so với lớp tổ chức bên dưới, tạo cảm giác cứng và cố định khi sờ nắn.
• Liên quan đến gân hoặc bao khớp: Trong các trường hợp nặng, mô sẹo có thể bám vào cấu trúc vận động, làm giảm khả năng gấp – duỗi chủ động của ngón tay.
• Xuất hiện cảm giác căng tức khi cử động: Người bệnh thường cảm thấy khó chịu hoặc đau nhẹ khi cố gắng vận động hết biên độ khớp.

Nguyên nhân hình thành sẹo co kéo ngón tay

Sẹo co kéo ngón tay thường xuất hiện sau những tổn thương sâu hoặc quá trình lành thương bất thường. Việc xác định nguyên nhân giúp dự phòng và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

Bỏng nhiệt và bỏng hóa chất

Các tổn thương do bỏng là nguyên nhân phổ biến nhất gây sẹo co kéo vùng bàn tay. Những yếu tố cụ thể gồm:

• Bỏng nhiệt gây tổn thương sâu trung bì: Nước sôi, dầu nóng hoặc lửa có thể phá hủy cấu trúc collagen và elastin của da, khiến quá trình tái tạo mô diễn ra theo hướng xơ hóa.
• Bỏng hóa chất gây hoại tử lan rộng: Acid hoặc kiềm có thể tiếp tục ăn mòn mô ngay cả sau khi tiếp xúc ban đầu, làm tăng nguy cơ hình thành sẹo co kéo nếu xử lý không đúng cách.
• Diện tích bỏng không đồng đều: Tổn thương xen kẽ giữa mô lành và mô chết làm lực co kéo phân bố không cân đối, dễ dẫn đến biến dạng ngón tay.

Tai nạn và chấn thương sâu

Các chấn thương cơ học sâu cũng là nguyên nhân thường gặp, đặc biệt ở người lao động hoặc trẻ nhỏ. Cụ thể:

• Vết cắt sâu xuyên qua nhiều lớp mô: Dao, kính hoặc máy móc có thể gây tổn thương đến tận gân và mô mềm, tạo điều kiện hình thành sẹo xơ nếu xử lý không chuẩn xác.
• Chấn thương dập nát mô: Mô bị nghiền nát sẽ tái tạo không đồng đều, dẫn đến xơ hóa và co rút mạnh trong giai đoạn hồi phục.
• Khâu vết thương sai hướng hoặc quá căng: Đường khâu không theo nếp da tự nhiên có thể làm tăng lực căng, thúc đẩy quá trình co kéo sau khi lành thương.

Nhiễm trùng kéo dài trong quá trình lành thương

Tình trạng nhiễm trùng làm tăng phản ứng viêm và kéo dài thời gian hồi phục, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mô sẹo:

• Phản ứng viêm kích thích tăng sinh collagen quá mức: Cơ thể sản xuất lượng lớn mô sợi để bù đắp tổn thương, dẫn đến sẹo dày và xơ cứng.
• Thời gian lành thương kéo dài: Vết thương càng lâu hồi phục thì nguy cơ hình thành sẹo xấu càng cao.
• Chất lượng mô tái tạo kém ổn định: Môi trường viêm khiến collagen sắp xếp hỗn loạn, dễ gây co rút mạnh.

Vì sao sẹo co kéo ngón tay không thể tự khỏi?

Không giống các vết sẹo nông có thể mờ dần theo thời gian, sẹo co kéo ngón tay mang bản chất xơ hóa sâu và chịu tác động cơ học liên tục. Những yếu tố sau đây giải thích vì sao tình trạng này hiếm khi tự cải thiện.

Cấu trúc mô sẹo xơ hóa vĩnh viễn

Mô sẹo có đặc điểm sinh học khác biệt hoàn toàn so với da bình thường. Điều này thể hiện qua:

• Collagen sắp xếp dày và mất trật tự sinh lý: Các bó collagen trong sẹo co kéo có cấu trúc cứng và thiếu tính đàn hồi, khiến vùng da không thể giãn nở tự nhiên.
• Không có cấu trúc phụ thuộc da: Nang lông, tuyến mồ hôi và sợi đàn hồi bị mất hoàn toàn trong mô sẹo, làm giảm khả năng phục hồi sinh lý.
• Khả năng tái cấu trúc tự nhiên rất thấp: Khi mô đã xơ hóa sâu, cơ thể khó có thể tự thay thế bằng mô lành nếu không có can thiệp điều trị.

Tác động cơ học liên tục lên ngón tay

Ngón tay là bộ phận tham gia hầu hết các hoạt động hàng ngày, do đó mô sẹo luôn chịu lực kéo giãn. Điều này làm tình trạng co kéo kéo dài:

• Vận động lặp đi lặp lại mỗi ngày: Các thao tác cầm nắm, viết, sử dụng điện thoại đều tạo lực cơ học lên mô sẹo.
• Lực căng thúc đẩy co rút tiến triển: Sự kéo giãn liên tục khiến mô xơ phản ứng bằng cách co ngắn thêm theo thời gian.
• Khó đạt trạng thái ổn định tự nhiên: Không giống vùng da ít vận động, sẹo ở ngón tay ít khi tự mềm hoặc tự giãn ra.

Cách điều trị sẹo co kéo ngón tay

Điều trị sẹo co kéo ngón tay cần dựa trên mức độ tổn thương, thời gian tồn tại và mức độ ảnh hưởng chức năng. Phác đồ thường mang tính cá nhân hóa.

Điều trị bảo tồn và phục hồi chức năng

Trong giai đoạn sớm hoặc sau can thiệp, điều trị bảo tồn đóng vai trò duy trì vận động và hạn chế tiến triển co kéo. Các phương pháp bao gồm:

• Vật lý trị liệu kéo giãn mô mềm: Các bài tập chuyên biệt giúp duy trì biên độ vận động khớp và hạn chế tình trạng co rút tiếp diễn.
• Sử dụng nẹp chỉnh hình duy trì tư thế duỗi: Nẹp giúp giữ ngón tay ở vị trí chức năng, giảm lực co kéo liên tục của mô sẹo.
• Theo dõi định kỳ và điều chỉnh phác đồ: Việc đánh giá thường xuyên giúp can thiệp kịp thời khi có dấu hiệu tiến triển xấu.

Can thiệp chuyên sâu tại cơ sở chuyên khoa

Khi sẹo đã xơ cứng hoặc ảnh hưởng chức năng rõ rệt, các phương pháp chuyên sâu có thể được chỉ định:

• Laser fractional tái cấu trúc sẹo: Tia laser tạo vi tổn thương có kiểm soát, kích thích hình thành collagen mới mềm và sắp xếp trật tự hơn.
• Tiêm nội sẹo làm mềm mô xơ: Corticoid hoặc enzyme đặc hiệu giúp giảm độ dày và lực co kéo của mô sẹo.
• Phẫu thuật giải phóng sẹo: Trong trường hợp nặng, cắt bỏ mô xơ và tái tạo lại cấu trúc da giúp phục hồi vận động hiệu quả hơn.

Sẹo co kéo vùng khớp ngón tay gây đau khi vận động và ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Không phải mọi trường hợp sẹo co kéo ngón tay đều cần can thiệp ngay, nhưng việc thăm khám đúng thời điểm giúp tránh co rút vĩnh viễn và phục hồi chức năng tốt hơn. Bạn nên đi khám khi nhận thấy ngón tay bắt đầu hạn chế vận động như khó gập, duỗi hoặc cứng khớp so với trước. 

Ngoài ra, các dấu hiệu như ngón tay cong lệch, sẹo dày cứng, đau khi cử động hoặc cảm giác căng kéo kéo dài đều cho thấy mô sẹo đang tiến triển xấu. Trong trường hợp đã áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà nhưng không cải thiện, hoặc sẹo ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm, sinh hoạt hằng ngày và thẩm mỹ, bạn cũng nên đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá sớm. 

Theo các bác sĩ tại phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Thái Hà, sẹo co kéo ngón tay không nên chờ nặng mới chữa. Việc đánh giá sớm giúp can thiệp đúng thời điểm, giảm nguy cơ co rút khớp và tăng khả năng phục hồi vận động, đặc biệt ở các trường hợp sẹo sau bỏng hoặc chấn thương sâu.

• 8:56 Sáng 23/02/2026
• 4 lượt xem
• Administrator