Da vảy cá: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Da vảy cá là tình trạng da khô, bong tróc và xuất hiện các vảy có hình dạng giống vảy cá. Bệnh có thể liên quan đến yếu tố di truyền hoặc xuất hiện mắc phải do một số bệnh lý và thuốc. Có hơn 20 thể da vảy cá, trong đó thường gặp nhất là da vảy cá thông thường. Vậy da vảy cá có những dấu hiệu nào, nguyên nhân do đâu và điều trị bằng cách nào? Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Da vảy cá là gì?

Da vảy cá (Ichthyosis) nằm trong nhóm bệnh lý da khiến da khô, dày và bong tróc thành từng mảng. Quan sát thấy bề mặt da có dạng giống như vảy cá nên được gọi là da vảy cá.

Tổn thương thường xuất hiện ở cẳng chân, cánh tay và đôi khi ở thân mình. Các dấu hiệu có thể rõ hơn khi thời tiết lạnh và khô. Mức độ bệnh rất khác nhau ở mỗi người, từ khô da nhẹ đến bong vảy lan rộng.

Da vảy cá có hơn 20 thể bệnh khác nhau. Trong đó, a vảy cá thông thường (Ichthyosis vulgaris) là thể phổ biến nhất trong các dạng da vảy cá. 

Các thể da vảy cá hiếm gặp hơn gồm:

• Da vảy cá liên kết X (X-linked ichthyosis)
• Da vảy cá dạng phiến (Lamellar ichthyosis)
• Da vảy cá dạng Harlequin (Harlequin ichthyosis)
• Da vảy cá mắc phải (Acquired ichthyosis)
• Da vảy cá dạng ly thượng bì (Epidermolytic ichthyosis)
• Da vảy cá dạng không ly thượng bì (Non-epidermolytic ichthyosis)
• Da vảy cá bẩm sinh dạng đỏ da (Congenital ichthyosiform erythroderma)

Nguyên nhân gây bệnh da vảy cá

Theo bác sĩ chuyên khoa, da vảy cá có thể do di truyền hoặc mắc phải. Với các thể di truyền, đột biến gen làm ảnh hưởng đến quá trình sừng hóa và bong tế bào da, khiến da trở nên khô, dày và xuất hiện vảy.

Với các thể da vảy cá mắc phải có thể liên quan đến một số bệnh lý toàn thân hoặc là tác dụng phụ của một số thuốc điều trị bệnh khác.

• Bệnh lý toàn thân: Da vảy cá mắc phải có thể liên quan đến một số bệnh như suy giáp, bệnh gan, bệnh thận hoặc một số bệnh lý miễn dịch.
• Một số bệnh ác tính: Hiếm gặp, tình trạng da vảy cá mắc phải có thể liên quan đến một số bệnh lý ác tính, trong đó có u lympho Hodgkin.
• Tác dụng của thuốc: Một số thuốc có thể gây hoặc làm nặng tình trạng da khô, bong vảy. Vì vậy, cần trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng xuất hiện sau khi sử dụng thuốc, thay vì tự ý ngừng thuốc.

Ngoài ra, còn có thêm các yếu tố ảnh hưởng đến bệnh gồm:

• Môi trường: Triệu chứng thường nhẹ hơn trong môi trường ấm và ẩm, trong khi thời tiết lạnh, khô có thể khiến da bong vảy nhiều hơn.
• Độ tuổi: Với da vảy cá thông thường, triệu chứng thường xuất hiện trong những năm đầu đời, có thể rõ hơn khi trẻ lớn và đôi khi cải thiện sau tuổi dậy thì.
• Tình trạng khô da: Các yếu tố làm da mất nước hoặc ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da có thể khiến tình trạng khô và bong vảy trở nên nặng hơn.

Biểu hiện lâm sàng của da vảy cá

Da vảy cá thông thường thường biểu hiện bằng da khô, bong vảy và dày sừng, đặc biệt rõ ở tay, chân và thân mình. Mức độ và vị trí tổn thương có thể khác nhau giữa từng người. 

• Da khô, bong vảy

Ban đầu, bệnh dễ bị nhầm với da khô thông thường. Da thường khô ráp, xuất hiện các vảy nhỏ màu trắng hoặc màu da, rõ hơn ở mặt duỗi của cánh tay, cẳng chân, đầu gối và khuỷu tay.

Lòng bàn tay, bàn chân có thể xuất hiện nhiều đường kẻ hơn bình thường. Ngược lại, các vùng nếp gấp như nách, bẹn và khoeo thường ít bị ảnh hưởng.

• Da dày và tăng sừng

Tình trạng rối loạn quá trình sừng hóa khiến tế bào sừng tích tụ trên bề mặt da, làm da trở nên dày, thô ráp và dễ bong vảy.

• Da nứt nẻ

Khi da quá khô và bong vảy nhiều, đặc biệt ở lòng bàn tay, bàn chân, da có thể xuất hiện các vết nứt gây đau hoặc khó chịu.

• Các tình trạng có thể đi kèm

Da vảy cá thông thường có thể đi kèm dày sừng nang lông và một số bệnh dị ứng, đặc biệt là viêm da cơ địa. Khi đó, người bệnh có thể đồng thời gặp các biểu hiện như da ngứa, khô và dễ kích ứng.

Da vảy cá có lây không?

Phần lớn các thể da vảy cá có liên quan đến yếu tố di truyền hoặc đột biến gen, không phải do vi khuẩn, virus hay nấm gây ra. Do đó, đây không phải là bệnh lây nhiễm, không lây từ người sang người.

Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt, làm việc và tiếp xúc bình thường với những người xung quanh. Tuy nhiên, tình trạng da khô, bong vảy kéo dài hoặc ngày càng lan rộng có thể ảnh hưởng đến tâm lý và thẩm mỹ của người bệnh. Đôi khi tạo ra sự hoang mang cho những người xung quanh khi có tiếp xúc gần với bệnh nhân.

Da vảy cá có chữa được không?

Đối với các thể da vảy cá di truyền, hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm khô da và bong vảy. Với da vảy cá mắc phải, việc điều trị nguyên nhân nền có thể giúp cải thiện tình trạng da. 

Phân biệt da vảy cá với các bệnh da liễu khác

Da vảy cá có biểu hiện khô, bong vảy nên đôi khi dễ nhầm với một số bệnh da liễu khác. Tuy nhiên vẫn sẽ có một số đặc điểm có thể giúp phân biệt:

• Da vảy cá: Da khô, ráp, xuất hiện các vảy nhỏ, thường rõ ở cẳng chân và các mặt duỗi của tay chân. Thường ít ảnh hưởng đến các nếp gấp.
• Viêm da cơ địa: Thường có ngứa rõ, da khô kèm các vùng đỏ, viêm, có thể rỉ dịch hoặc dày da khi bệnh kéo dài. Vị trí tổn thương thay đổi theo độ tuổi.
• Vảy nến: Thường xuất hiện mảng da đỏ, ranh giới rõ, phủ vảy trắng bạc, hay gặp ở khuỷu tay, đầu gối, da đầu và vùng thắt lưng.
• Nấm da: Có thể gây mảng đỏ, bong vảy, ngứa, tổn thương thường có xu hướng lan rộng theo hình vòng hoặc có bờ rõ.

Chẩn đoán bệnh da vảy cá

Chẩn đoán da vảy cá chủ yếu dựa vào đặc điểm tổn thương da, vị trí xuất hiện, thời điểm khởi phát và tiền sử gia đình. Bác sĩ có thể thăm khám trực tiếp để phân biệt với các bệnh lý có biểu hiện tương tự như viêm da cơ địa, vảy nến hoặc nấm da.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm hoặc xét nghiệm di truyền, đặc biệt khi nghi ngờ một thể bệnh di truyền hoặc biểu hiện không điển hình.

Cách điều trị da vảy cá

Hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn đối với các thể da vảy cá di truyền. Điều trị chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm khô da, làm mềm và hạn chế tình trạng bong vảy, từ đó giúp da dễ chịu hơn. 

Dưỡng ẩm cho da

Dưỡng ẩm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm khô da, làm mềm lớp vảy và duy trì hàng rào bảo vệ da. Người bệnh nên: 

• Thoa kem dưỡng ẩm ngay sau khi tắm, khi da còn hơi ẩm.
• Tắm nhanh bằng nước ấm, tránh nước quá nóng và không chà xát mạnh.
• Sử dụng sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, không có hương liệu.
• Hạn chế không khí quá lạnh, khô và điều hòa quá mạnh.
• Duy trì dưỡng ẩm đều đặn mỗi ngày, ngay cả khi triệu chứng đã giảm.
• Ưu tiên sản phẩm chứa urea, glycerin, ceramide hoặc các chất làm mềm da.
• Tránh các yếu tố dễ làm da kích ứng như chlorine trong hồ bơi nếu nhận thấy da bị khô hoặc rát.

Sử dụng thuốc

Tùy thể bệnh và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định một số thuốc để kiểm soát tình trạng khô da, dày sừng, bong vảy hoặc các triệu chứng đi kèm:

• Retinoid đường uống: Các thuốc như acitretin hoặc isotretinoin có thể được sử dụng trong một số trường hợp nặng để điều hòa quá trình sừng hóa. Cần dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
• Corticoid bôi: Có thể được chỉ định khi có viêm, đỏ hoặc ngứa, nhưng không phải thuốc điều trị chính của da vảy cá. Không nên tự ý sử dụng kéo dài vì có nguy cơ gây mỏng và teo da.
• Thuốc kháng histamin: Có thể được sử dụng khi người bệnh có ngứa, tùy nguyên nhân và mức độ triệu chứng.
• Thuốc kháng sinh: Chỉ được sử dụng khi các vết nứt trên da có dấu hiệu nhiễm khuẩn như sưng, đỏ, đau hoặc tiết dịch và cần có chỉ định phù hợp.

Lưu ý: Không tự ý mua hoặc phối hợp thuốc điều trị da vảy cá, đặc biệt là retinoid và corticoid. Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc dựa trên thể bệnh, mức độ tổn thương và các bệnh lý đi kèm.

Khi nào cần thăm khám bác sĩ da liễu?

Chăm sóc và điều trị da vảy cá mang tính chất lâu dài. Vì vậy, người bệnh nên thăm khám bác sĩ da liễu để được xác định đúng thể bệnh và xây dựng phác đồ chăm sóc phù hợp, đặc biệt khi:

• Da khô, bong vảy kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn.
• Xuất hiện nứt da, đau, chảy dịch hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
• Các biện pháp dưỡng ẩm và chăm sóc tại nhà không cải thiện triệu chứng.
• Tổn thương da xuất hiện đột ngột ở người trước đó không có triệu chứng, cần tìm nguyên nhân mắc phải.
• Có các bệnh lý da khác đi kèm như viêm da cơ địa và triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Trên đây là một số thông tin về tình trạng da vảy cá mà nhiều người đang gặp phải. Nếu nhận thấy da khô, bong vảy kéo dài, tái phát hoặc không cải thiện dù đã chăm sóc đúng cách, bạn hãy đến phòng khám da liễu thẩm mỹ Thái Hà để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn chăm sóc, điều trị phù hợp. 

• 3:20 Chiều 03/10/2026
• 27 lượt xem
• Administrator