Mụn trứng cá hạch là gì? Có tự hết không? Cách điều trị

Mụn trứng cá hạch thường xuất hiện dưới dạng những nốt mụn lớn, nằm sâu trong da, sưng đau và khó xử lý như các loại mụn thông thường. Nhiều người có xu hướng chờ mụn tự xẹp hoặc tự nặn tại nhà, nhưng cách này có thể khiến tình trạng viêm kéo dài và tăng nguy cơ để lại sẹo. Vậy mụn trứng cá hạch có tự hết không, khi nào cần điều trị và đâu là phương pháp phù hợp?

Mụn trứng cá hạch là gì?

Mụn trứng cá hạch thường được dùng để mô tả mụn trứng cá dạng nốt (nodular acne), trong đó tổn thương viêm phát triển sâu trong da. Nốt mụn thường có kích thước lớn hơn mụn thông thường, sờ thấy cứng hoặc chắc, gây đau và không dễ xử lý bằng các sản phẩm bôi thông thường.

Đặc điểm của mụn trứng cá hạch:

• Nốt mụn nằm sâu: Tổn thương hình thành bên dưới bề mặt da nên có thể cảm nhận rõ bằng tay hơn là nhìn thấy đầu mụn.
• Kích thước lớn: Nốt viêm thường lớn hơn các sẩn mụn thông thường và có thể tồn tại trong thời gian dài.
• Đau và nhạy cảm: Vùng da quanh tổn thương có thể sưng, đỏ và đau, đặc biệt khi chạm hoặc tác động vào.
• Không dễ có đầu mủ: Khác với mụn mủ, mụn dạng hạch thường không có đầu trắng hoặc vàng rõ để có thể lấy nhân.
• Có nguy cơ để lại sẹo: Tình trạng viêm nằm sâu trong da có thể gây tổn thương cấu trúc da và làm tăng nguy cơ hình thành sẹo lõm hoặc sẹo tăng sinh.

Vì sao xuất hiện mụn trứng cá hạch?

Mụn trứng cá hình thành liên quan đến nhiều cơ chế cùng lúc, gồm tăng tiết bã nhờn, bít tắc nang lông, thay đổi hệ vi sinh và phản ứng viêm. Khi quá trình viêm diễn ra sâu và mạnh hơn, tổn thương có thể phát triển thành các nốt mụn lớn, đau nằm dưới da.

Một số yếu tố có thể góp phần làm mụn nặng hơn gồm:

• Tăng tiết dầu: Lượng bã nhờn nhiều tạo điều kiện cho nang lông bị bít tắc và thúc đẩy quá trình hình thành mụn.
• Bít tắc nang lông: Tế bào sừng tích tụ cùng bã nhờn có thể tạo môi trường thuận lợi cho tổn thương mụn phát triển.
• Phản ứng viêm: Viêm mạnh quanh nang lông có thể khiến tổn thương tiến triển sâu hơn thành sẩn, nốt hoặc nang viêm.
• Yếu tố nội tiết: Thay đổi androgen có thể làm tăng hoạt động của tuyến bã nhờn và góp phần làm mụn nặng hơn ở một số người.
• Yếu tố di truyền: Người có gia đình từng có mụn nặng hoặc mụn để lại sẹo có thể có nguy cơ gặp tình trạng tương tự cao hơn.
• Một số thuốc hoặc sản phẩm: Một số thuốc, mỹ phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc da có thể làm tình trạng mụn nặng hơn ở người có cơ địa dễ bị mụn.

Mụn trứng cá hạch có tự hết không?

Mụn trứng cá hạch có thể giảm viêm theo thời gian nhưng không nên chủ động chờ tự hết, đặc biệt khi nốt mụn lớn, đau, kéo dài hoặc xuất hiện nhiều tổn thương. Những nốt mụn nằm sâu có nguy cơ gây tổn thương mô và để lại sẹo khi lành. 

Theo bài viết “How to treat different types of acne”, được đăng trên American Academy of Dermatology (AAD) và cập nhật 2023, AAD cho biết mụn dạng nang (acne nodules and cysts) phát triển sâu trong da, thường gây sẹo mụn vĩnh viễn khi lành. AAD cũng khuyến nghị người có các tổn thương dạng này nên được bác sĩ da liễu hỗ trợ điều trị, đồng thời nhấn mạnh rằng điều trị càng sớm thì nguy cơ để lại sẹo vĩnh viễn càng thấp.

Người bị mụn trứng cá hạch cần chú ý:

• Nốt nhỏ, đơn lẻ: Một số tổn thương có thể giảm dần khi phản ứng viêm lắng xuống, nhưng thời gian hồi phục có thể kéo dài.
• Nốt lớn và đau: Không nên chờ đợi quá lâu vì tình trạng viêm sâu có thể làm tăng nguy cơ sẹo.
• Mụn xuất hiện nhiều: Khi có nhiều nốt sâu, đau hoặc tái phát, việc tự chăm sóc thường khó kiểm soát nguyên nhân và mức độ viêm.
• Đã bắt đầu để lại sẹo: Đây là dấu hiệu nên điều trị sớm thay vì tiếp tục chờ mụn tự biến mất.

Mụn trứng cá hạch có nguy hiểm không?

Mụn trứng cá hạch không phải bệnh truyền nhiễm, nhưng đây là dạng mụn có mức độ viêm sâu và nguy cơ để lại biến chứng trên da cao hơn mụn đầu đen, mụn đầu trắng hoặc một số dạng mụn viêm nông. 

Những biến chứng có thể gặp:

• Sẹo lõm: Viêm sâu có thể phá hủy cấu trúc collagen và để lại những vùng da lõm sau khi mụn lành.
• Sẹo lồi hoặc sẹo phì đại: Một số trường hợp có thể hình thành mô sẹo tăng sinh, đặc biệt ở những vùng có cơ địa sẹo bất thường.
• Thâm sau viêm: Vùng da sau mụn có thể xuất hiện các dát nâu hoặc sẫm màu, đặc biệt dễ nhận thấy ở người có làn da sẫm màu.
• Mụn tái phát: Nếu chỉ xử lý từng nốt mà không kiểm soát cơ chế gây mụn, các tổn thương mới vẫn có thể tiếp tục xuất hiện.
• Ảnh hưởng tâm lý: Mụn nặng và sẹo mụn có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sự tự tin của người bệnh.

Cách điều trị mụn trứng cá hạch

Điều trị mụn trứng cá hạch thường cần dựa vào số lượng tổn thương, mức độ viêm, vị trí mụn, nguy cơ để lại sẹo và đáp ứng với các phương pháp đã sử dụng. Với mụn dạng nốt sâu, việc tự nặn hoặc chỉ sử dụng sản phẩm bôi không kê đơn có thể không đủ để kiểm soát bệnh.

Hướng dẫn điều trị mụn của AAD năm 2024 đưa ra các khuyến nghị dựa trên bằng chứng cho thuốc bôi, thuốc uống và một số thủ thuật hỗ trợ. Trong đó, isotretinoin được khuyến nghị mạnh cho mụn nặng, mụn gây sẹo hoặc không đáp ứng với điều trị chuẩn bằng thuốc bôi hoặc thuốc uống.

Thuốc bôi trị mụn

Thuốc bôi giúp kiểm soát mụn nông và duy trì hiệu quả điều trị, thường gồm retinoid, benzoyl peroxide, azelaic acid và một số hoạt chất khác tùy tình trạng.

• Retinoid bôi: Giúp điều hòa quá trình sừng hóa, hạn chế bít tắc nang lông và hỗ trợ kiểm soát mụn.
• Benzoyl peroxide: Có tác dụng kháng khuẩn và thường được phối hợp trong phác đồ điều trị mụn viêm.
• Azelaic acid: Có tác dụng hỗ trợ giảm viêm, bít tắc và tình trạng thâm sau mụn ở một số người.
• Kháng sinh bôi: Có thể được sử dụng trong một số trường hợp mụn viêm nhưng thường cần phối hợp phù hợp để hạn chế nguy cơ kháng thuốc.

Thuốc uống

Khi mụn viêm nhiều, nằm sâu hoặc không đáp ứng với điều trị tại chỗ, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc uống.

• Kháng sinh đường uống: Một số thuốc như doxycycline có thể được sử dụng để giảm viêm và kiểm soát mụn viêm trong thời gian phù hợp.
• Isotretinoin: Đây là thuốc điều trị quan trọng đối với mụn nặng, đặc biệt khi có nốt hoặc nang sâu, nguy cơ sẹo hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị chuẩn.
• Điều trị nội tiết: Ở nữ giới có mụn liên quan nội tiết, bác sĩ có thể cân nhắc một số thuốc nội tiết phù hợp với từng trường hợp.

Tiêm corticosteroid nội tổn thương

Với một nốt mụn lớn, đau và viêm nhiều, bác sĩ da liễu có thể cân nhắc tiêm corticosteroid trực tiếp vào tổn thương để giúp giảm nhanh tình trạng viêm và đau. Đây là thủ thuật cần được thực hiện bởi bác sĩ, không nên tự tiêm hoặc chích mụn tại nhà.

Theo hướng dẫn “Guidelines of care for the management of acne vulgaris” của Reynolds RV và cộng sự, đăng trên Journal of the American Academy of Dermatology năm 2024, tiêm corticosteroid nội tổn thương có thể được sử dụng hỗ trợ cho các nốt mụn lớn, đặc biệt ở người có nguy cơ sẹo hoặc cần giảm nhanh tình trạng viêm và đau.

Isotretinoin trong điều trị mụn trứng cá hạch

Isotretinoin là thuốc kê đơn có tác động lên nhiều cơ chế của mụn, bao gồm giảm hoạt động tuyến bã nhờn, giảm bít tắc nang lông và kiểm soát phản ứng viêm. Đây là một trong những lựa chọn quan trọng đối với mụn trứng cá dạng nốt nặng.

Theo hướng dẫn “Guidelines of care for the management of acne vulgaris” của Reynolds RV và cộng sự, đăng trên Journal of the American Academy of Dermatology năm 2024, isotretinoin được khuyến nghị cho người bị mụn trứng cá nặng hoặc không đáp ứng với điều trị chuẩn bằng thuốc bôi, thuốc uống; những trường hợp mụn gây sẹo hoặc ảnh hưởng tâm lý cũng được xem là nhóm có thể cân nhắc isotretinoin. Việc điều trị cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi để kiểm soát các yêu cầu an toàn trong quá trình sử dụng.

Không tự mua isotretinoin: Đây không phải thuốc nên tự sử dụng theo kinh nghiệm hoặc tự điều chỉnh liều. Bác sĩ cần đánh giá tình trạng mụn, tiền sử bệnh, các thuốc đang dùng và những yếu tố an toàn liên quan trước khi kê đơn.

Chăm sóc da khi bị mụn trứng cá hạch

Bên cạnh điều trị chuyên môn, chăm sóc da đúng cách giúp hạn chế kích ứng và hỗ trợ kiểm soát mụn. Tuy nhiên, chăm sóc tại nhà không thay thế điều trị y khoa khi có nhiều nốt mụn sâu hoặc nguy cơ sẹo.

• Làm sạch dịu nhẹ: Rửa mặt nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh hoặc sử dụng sản phẩm làm sạch quá mức khiến da bị kích ứng.
• Không tự nặn mụn: Việc bóp, chọc hoặc cố lấy một nốt mụn nằm sâu có thể làm tăng viêm, nhiễm trùng, thâm và sẹo. AAD khuyến cáo không tự nặn các nốt mụn sâu, đau.
• Dưỡng ẩm phù hợp: Có thể sử dụng sản phẩm dưỡng ẩm không gây bít tắc để hỗ trợ hàng rào bảo vệ da, đặc biệt khi đang dùng thuốc trị mụn gây khô hoặc bong tróc.
• Chống nắng: Sử dụng kem chống nắng phù hợp giúp hạn chế tình trạng thâm sau viêm và bảo vệ da trong quá trình điều trị.
• Hạn chế thay đổi sản phẩm liên tục: Việc dùng quá nhiều hoạt chất trị mụn cùng lúc có thể làm da kích ứng và khiến việc đánh giá hiệu quả điều trị khó khăn hơn.

Khi nào cần đi khám da liễu?

Không nên chờ mụn tự hết nếu xuất hiện những dấu hiệu cho thấy tình trạng mụn có mức độ nặng hoặc nguy cơ để lại sẹo cao.

• Có nhiều nốt mụn sâu, đau: Đặc biệt khi tổn thương xuất hiện đồng thời ở mặt, ngực, lưng hoặc nhiều vùng khác.
• Mụn kéo dài hoặc tái phát: Tình trạng không cải thiện sau một thời gian chăm sóc và điều trị phù hợp cần được đánh giá lại.
• Bắt đầu xuất hiện sẹo: Sẹo lõm, sẹo lồi hoặc những vùng da thay đổi cấu trúc sau mụn là lý do nên điều trị sớm.
• Mụn gây đau nhiều: Những nốt lớn, sưng đau hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt cần được bác sĩ đánh giá để lựa chọn phương pháp kiểm soát viêm phù hợp.
• Điều trị tại nhà không hiệu quả: Nếu đã sử dụng sản phẩm trị mụn đúng cách nhưng tình trạng vẫn tiến triển, bác sĩ có thể xác định lại mức độ mụn và điều chỉnh phác đồ.

Mụn trứng cá hạch có để lại sẹo không?

Có. Đây là một trong những vấn đề đáng lưu ý nhất của mụn trứng cá dạng nốt sâu. Khi phản ứng viêm diễn ra trong lớp da sâu, tổn thương có thể ảnh hưởng đến cấu trúc collagen và quá trình lành thương, từ đó hình thành sẹo. 

Vì vậy, điều trị sớm quan trọng hơn việc cố nặn cho mụn xẹp nhanh. Khi tổn thương còn đang viêm, bác sĩ có thể tập trung kiểm soát mụn và hạn chế tổn thương mới trước khi cân nhắc các phương pháp xử lý sẹo.

Theo chia sẻ từ bác sĩ tại Phòng khám Da liễu Thẩm mỹ Thái Hà: Với mụn trứng cá hạch, bác sĩ thường cần đánh giá trực tiếp độ sâu, số lượng tổn thương, mức độ viêm và dấu hiệu sẹo trước khi lựa chọn phác đồ. Không nên chỉ tập trung làm xẹp từng nốt mụn mà bỏ qua việc kiểm soát nguyên nhân và phòng ngừa tổn thương mới. Khi mụn đã được kiểm soát, các vấn đề thâm và sẹo có thể được đánh giá riêng để lựa chọn hướng chăm sóc hoặc điều trị phù hợp.

Mụn trứng cá hạch là dạng mụn viêm sâu và có nguy cơ để lại sẹo cao. Tình trạng này không nên tự nặn hoặc chỉ chờ tự hết, đặc biệt khi mụn xuất hiện nhiều, kéo dài hoặc bắt đầu để lại sẹo. Thăm khám da liễu sớm giúp xác định tình trạng mụn và xây dựng phác đồ phù hợp, qua đó kiểm soát viêm và hạn chế nguy cơ sẹo về sau.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

• Mụn trứng cá hạch có tự hết không?

Một số nốt có thể giảm dần nhưng mụn dạng hạch sâu không nên chủ động chờ tự hết, đặc biệt khi nốt lớn, đau, kéo dài hoặc xuất hiện nhiều. Điều trị sớm giúp kiểm soát viêm và giảm nguy cơ để lại sẹo.

• Có nên nặn mụn trứng cá hạch không?

Không nên tự nặn hoặc chọc mụn trứng cá hạch. Tổn thương nằm sâu nên việc tác động bằng tay thường khó lấy được nhân mụn và có thể làm tăng viêm, thâm hoặc sẹo.

• Mụn trứng cá hạch có phải mụn nang không?

Không hoàn toàn giống nhau. Mụn dạng nốt và mụn dạng nang đều là tổn thương sâu, nhưng đặc điểm lâm sàng khác nhau. Một người có thể đồng thời xuất hiện cả nốt và nang, và hai dạng này thường được đề cập cùng nhau trong nhóm mụn trứng cá nặng.

• Mụn trứng cá hạch có điều trị bằng kem bôi được không?

Thuốc bôi có thể đóng vai trò trong phác đồ, đặc biệt đối với các tổn thương mụn nông đi kèm và duy trì kiểm soát mụn. Tuy nhiên, với mụn dạng nốt sâu, thuốc bôi đơn thuần thường không đủ và có thể cần thuốc uống hoặc thủ thuật theo chỉ định của bác sĩ.

• Bao lâu mụn trứng cá hạch mới khỏi?

Thời gian cải thiện khác nhau tùy mức độ mụn và phương pháp điều trị. Mụn sâu thường cần thời gian lâu hơn mụn đầu đen hoặc mụn viêm nông, vì vậy không nên tự tăng liều hoặc thay đổi thuốc liên tục khi chưa đánh giá hiệu quả.

Tài liệu tham khảo

1. American Academy of Dermatology. How to treat different types of acne. 2023. https://www.aad.org/public/diseases/acne/diy/types-breakouts
2. Reynolds RV, Yeung H, Cheng CE, et al. American Academy of Dermatology. Guidelines of care for the management of acne vulgaris. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38300170/
3. Amanda Oakley. DermNet. Nodulocystic acne. 2021. https://dermnetnz.org/topics/nodulocystic-acne

• 10:11 Sáng 30/09/2026
• 29 lượt xem
• Administrator